⬅ Previous श्लोक
Next श्लोक ➡
श्लोक - नाम क्रमांक: 743
शब्द:
Simple Meaning:
शून (रिक्तता, पोकळी, शून्य) यापासून; "जो शून्यस्वरूप, महान रिक्तता आहे" - अत्यंत गहन तात्त्विक अर्थाने, तोच सर्वोच्च शून्यता (शून्यता) आहे — नकारात्मक अथवा नास्तिक रिक्तता नव्हे, तर सर्व शक्यता आपल्या अंतःस्थ स्वरूपात धारण करणारी अनंत, सृजनशील आणि संभावनांनी परिपूर्ण अशी दैवी रिक्तता।
Mythology / Philosophy / Spiritual:
आध्यात्मिक अर्थ मांडूक्य उपनिषदातील तुरीय अवस्था (चेतनेची चौथी अवस्था) — जागृती, स्वप्न आणि सुषुप्ती यांच्या पलीकडील — ही शून्यम् (सर्व विशिष्ट विषयवस्तूपासून रिक्त) असूनही ब्रह्म (अनंत परमसत्य) म्हणून वर्णन केली आहे. शोन्य स्वरूपातील विष्णू हीच तुरीय अवस्था आहे — विशाल, निर्मळ, रिक्त असूनही पूर्ण अशा शुद्ध चेतनेचा आधार। पुराणातील संदर्भ योगवासिष्ठामध्ये शोन्य या संकल्पनेचा दैवी चेतनेच्या वर्णनासाठी विस्तृतपणे उपयोग केला आहे — सामान्य अनुभवांच्या सर्व मर्यादित आशयांपासून "रिक्त", परंतु शुद्ध चेतनेच्या स्वरूपात अनंत समृद्ध. हेच विष्णूचे शोन्य स्वरूप आहे — असे प्रकाशमय शून्य जे संपूर्ण अस्तित्वाचे अंतिम अधिष्ठान आहे।
विवेचन:
जो सर्व संकल्पनांच्या पलीकडे असूनही सर्वाचा आधार आहे, तो शून्यः. इथे शून्य म्हणजे अभाव नव्हे, तर निर्लेप, निराकार आणि पारमार्थिक स्थिती. नामरूपांच्या पलीकडील सूक्ष्म सत्याचा हा गूढ संकेत आहे.
अर्थ:
रिक्त, शून्य
English Meaning
Meaning:
Om Shunyaya Namah।